محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
361
تحفه خانى ( فارسى )
كه مراد برگ معجر دخترك است و او قايممقام اسفاناخ است در امثال اين مواقع و معالجات چنين امراض و يا حليب گندم كشك كرده و يا باجه مهرّا . و اگر سبب علت سوء مزاج بارد باشد علامت او حدوث اين علت بملاقات هواى بارد است و علاج او خوردن جلابست هر صباح از پرسياوشان و بيخ سوسن تراشيده كوفته از هريك سه درم و گلقند عسلى ده درم و غذا نخودآب با شيرهء مغز معصفر و نگاه داشتن اين حب كه نوشته مىشود و در زير زبان تخم قجى بريان كرده و مغز بادام تلخ و فلفل و دار فلفل و تخم باديان از هريك سه درم و زعفران نيم درم مجموع ادويه كوفته و پيخته و بعسل و يا بجلّابى خمير كرده حبها بايد ساخت هريك به مقدارى نخودى حل كرده هر شب چهار عدد در شيب زبان نگاه بايد داشت و آب آن را فرود بايد برد . و اگر حدوث اين علت را سبب سوى مزاج رطب باشد كه هميشه حنجره را ترطيب مىكرده باشد علاج او خوردن هر صباح جلاب از گلقند عسلى ده درم و باديان و باديان رومى از هريك سه درم ترطيب داده بر وجهى كه رسم است اختيار بايد كرد غذا نخودآب و غرغره بماء العسلى بايد كرد كه درو مثل پوست بيخ باديان و شبت و بيخ كبر و بيخ سوسن طبخ كرده باشد و يا سياهدانه سه درم بماء العسل طبخ كرده غرغره بايد كرد و خوردن زنجبيل پرورده درين مقام هر روز به مقدار سه درم نافع است . و گاه حدوث بحه صوت بسبب سوء مزاج يابس است و علامت او آنست كه با گرفتگى او از صلابت نبض نيز هست و صفائى بول و علاج درين مقام خوردن شربت بنفشه و يا شربت نيلوفرست و يا لعاب اسبغول با قند ده درم به مقدارى آب كه مناسب باشد و غذا شورباى مرغ است و يا اشكنه نان ميده در شير و قدرى قند و ماليدن سينه كه بموم روغنى